Η περίοδος 2020–2025 ήταν ένα μοναδικό «σύμπλεγμα κρίσεων» που λειτούργησαν αθροιστικά: ό,τι δεν πρόλαβε να απορροφήσει η αγορά το 2020, το πλήρωσε το 202, ό,τι διογκώθηκε το 2021, εκτινάχθηκε το 2022 κι ό,τι φάνηκε να σταθεροποιείται το 2023, εγκλωβίστηκε σε νέα παραγωγικά εμπόδια μέχρι το 2025.
1. Η ενεργειακή έκρηξη: το ντόμινο που ξεκίνησε τα πάντα
Η ενέργεια λειτουργεί σαν «πυλώνας» κόστους σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα. Από το 2021 και μετά, οι τιμές σε φυσικό αέριο, πετρέλαιο και ηλεκτρικό ρεύμα ανέβηκαν απότομα, πριν καν ξεσπάσει ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη:
- Η ψύξη, κατάψυξη και συντήρηση τροφίμων στα εργοστάσια και τα logistics έγινε έως και 40% ακριβότερη.
- Τα φορτηγά και τα πλοία που μεταφέρουν τρόφιμα πλήρωσαν διπλάσια και τριπλάσια καύσιμα.
- Οι φούρνοι, τα κρεοπωλεία, τα τυροκομεία είδαν το λειτουργικό κόστος να «πετάει» και δεν είχαν περιθώριο απορρόφησης.
Τι προκάλεσε:
Όταν η ενέργεια αυξάνεται τόσο απότομα, η αγορά ανατιμά ταυτόχρονα όλη την αλυσίδα από την παραγωγή μέχρι το ράφι. Γι’ αυτό η ακρίβεια δεν ήταν σταδιακή ήταν κατακόρυφη.
2. Ακριβές ζωοτροφές: ο λόγος που το κρέας έγινε πολυτέλεια
Τα κτηνοτροφικά προϊόντα επηρεάστηκαν περισσότερο από κάθε άλλη κατηγορία. Ο λόγος; Οι ζωοτροφές. Το κόστος τους αυξήθηκε +40–60% μέσα σε μια διετία.
Τι συνέβη
- Η τιμή του καλαμποκιού και της σόγιας —βασικές ζωοτροφές— εκτινάχθηκε στα διεθνή χρηματιστήρια λόγω ξηρασίας σε ΗΠΑ–Ν. Αμερική.
- Ο πόλεμος στην Ουκρανία (μεγάλος εξαγωγέας σιτηρών) περιόρισε την προσφορά.
- Οι μεταφορές σιτηρών αυξήθηκαν από μόνες τους λόγω καυσίμων.
Αποτέλεσμα:
Οι κτηνοτρόφοι βρέθηκαν να πληρώνουν διπλάσιο κόστος σίτισης για ζώα που αποδίδουν το ίδιο. Η αύξηση πέρασε απευθείας στο κρέας, στα τυριά και στα γαλακτοκομικά.
Γι’ αυτό:
- το αρνί/κατσίκι έφτασε σε αύξηση +67%,
- το μοσχάρι +65%,
- τα τυριά +41%.
Τα προϊόντα ζωικής προέλευσης έγιναν οι μεγάλοι «ηττημένοι» της ακρίβειας.
